2. Szyby bezpieczne hartowane :

- płaskie,

- gięte

- płaskie lub gięte emaliowane.



Definicje :



Szyba bezpieczna hartowana - szyba poddana obróbce termicznej lub chemicznej w celu wytworzenia naprężeń powodujących wzrost wytrzymałości mechanicznej oraz pękających w wyniku udaru lub przeciążenia w sposób bezpieczny. Może być płaska lub wygięta o zadanym promieniu.

Szyba bezpieczna hartowana emaliowana – szyba hartowana, której jedna z powierzchni co najmniej w 50% pokryta jest szkliwem niskotopliwym (emalią). Może być płaska lub gięta.



2.1. Własności szkła hartowanego płaskiego i giętego.

Szkło hartowane charakteryzuje się podwyższoną wytrzymałością mechaniczną i termiczną oraz szczególnym sposobem pękania przy rozbiciu na drobne nie kaleczące odłamki, przez co uważane jest za bezpieczne.

Zwiększoną wytrzymałość mechaniczną i termiczną szkła hartowanego tłumaczy się jako wynik określonego rozkładu naprężeń termicznych w płycie szklanej, w której przy symetrycznym, jednorodnym ochładzaniu uzyskuje się taki układ naprężeń, gdzie warstwy zewnętrzne stanowią strefę naprężeń ściskających, warstwy wewnętrzne strefę naprężeń rozciągających.

Naprężenia ściskające w powierzchniowych warstwach szkła umożliwiają przyłożenie obciążenia zginającego znacznie większego niż w przypadku szkła normalnie odprężonego poprzez skompensowanie naprężeń rozciągających i zmniejszenie w ten sposób wypadkowego naprężenia lokalnego. Średnie naprężenie niszczące dla szkła hartowanego przewyższa kilkakrotnie wytrzymałość zwykłego szkła. Zmniejszone zostaje również zjawisko statycznego zmęczenia szkła. Przez superpozycję naprężeń osiąga się zmniejszenie niebezpiecznego największego naprężenia rozrywającego, limitującego wytrzymałość szkła.

Rys. 4. Układ naprężeń występujących w szybie hartowanej

W stanie zahartowania defekty powierzchniowe nie mogą się rozprzestrzeniać poprzez zewnętrzna strefę, znajdującą się pod naprężeniem ściskającym.

Po przekroczeniu wytrzymałości mechanicznej, szkło hartowane pęka na drobne i nieostre odłamki, przez co zaliczane jest do szkieł bezpiecznych. Szkło hartowane termicznie ma szerokie zastosowanie w budownictwie, meblach, sprzęcie AGD (zastosowane w kuchenkach dzięki wysokiej odporności termicznej), przemyśle motoryzacyjnym, komunikacji kolejowej, lotniczej, okrętowej, przemyśle transportowym i wielu innych gałęziach gospodarki.

Hartowaniu termicznemu można poddawać szkło float bezbarwne, barwione w masie, szkło z powłokami „twardymi” i niektóre rodzaje szkła z powłokami „miękkimi” (taką możliwość zawsze ustala producent szkła), szkło płaskie ciągnione oraz szkło walcowane.
Firma Press-Glas S.A. posiada możliwość wykonania hartowania szkła płaskiego oraz gięcia i hartowania szkła. Dzięki temu istnieje możliwość hartowania :
- dla szkła płaskiego              - wszystkich tych rodzajów szkieł
- dla gięcia szkła i hartowania - szkieł float bezbarwnych, barwionych w masie,
szkieł z powłokami twardymi oraz niektórych szkieł z powłokami specjalnymi. 


2.2. Szyby hartowane z sitodrukiem, emaliowane

Jedną z metod nanoszenia emalii na szkło jest sitodruk.

Emalia ceramiczna stosowana do sitodruku podczas hartowania szyb wtapia się w ich powierzchnię tworząc trwałą powłokę.

W przypadku pokrycia sitodrukiem powierzchni szyby większej niż 50% mówimy o szkle emaliowanym. Sitodruk może być również naniesiony tylko na części szyby wyznaczonej dowolnym wzorem tworząc dekoracyjną szybę przezierną.

Dzięki istnieniu całej palety barw emalii oraz różnych rodzajów emalii ceramicznych kryjących i transparentnych np. dających efekt satynowania możliwości dekorowania szyb hartowanych są bardzo szerokie. Rzeczywisty kolor emalii można określić oglądając wypaloną próbkę na szkle. Odcień szkła wpływa znacznie na ostateczny kolor emalii.

Szkło emaliowane, podobnie jak szkło hartowane jest szkłem bezpiecznym.

W przypadku szyb nieprzeziernych ocenę wizualną przeprowadza się ustawiając je na ciemnym tle (wtedy efekt tzw. „rozgwieżdżonego nieba” – powstający podczas wypalania emalii w procesie hartowania nie jest widoczny i w żaden sposób nie zmniejsza jakości i walorów estetycznych szkła emaliowanego). Powierzchnię emaliowaną ocenia się patrząc poprzez szkło.
Wszelkie wady emalii niewidoczne z odległości 1 m uważa się za dopuszczalne. 



2.3. Szyby bezpieczne hartowane silikonowane powłoką Opaci-Coat

Tego rodzaju szyby mają przede wszystkim zastosowanie na fasadach budynków w pasach nieprzeziernych. Oprócz wymagań dotyczących szkła hartowanego istotny dla tych szyb jest stan powierzchni silikonowanej.
Ocenę wizualną takich szyb przeprowadza się podobnie jak szkło emaliowane ustawiając je na ciemnym tle – (wtedy smugi i prześwity – wrażenie „rozgwieżdżonego nieba” nie są widoczne)*.
Powłokę ocenia się patrząc poprzez szkło. Wszelkie wady powłoki niewidoczne z odległości 1 m uważa się za dopuszczalne.

Na powłokach silikonowych Opaci-Coat nie należy stosować żadnych klejów ani taśm klejących. Uszczelki lub inne materiały mające kontakt z powłoką muszą uzyskać pozytywne wyniki o braku wzajemnych reakcji chemicznych.
* Zarówno emalie jak i powłoki Opaci-Coat nie są absolutnie nieprzepuszczalne dla światła.

2.4. Wymiary i tolerancje dla szyb hartowanych płaskich i giętych zgodnie z normą PN-EN 12150-1

2.4.1. Grubość szkła dla szyb płaskich hartowanych i giętych hartowanych

Tabela nr 8.

Grubość znamionowa i tolerancje grubości szkieł przeznaczonych do hartowania 

Grubość nominalna d	Tolerancje grubości dla poszczególnych rodzajów szkła [mm]
	ciągnione szkło płaskie	szkło ornamentowe	szkło float
4	± 0,2	± 0,5	± 0,2
5	± 0,3	± 0,5	± 0,2
6	± 0,3	± 0,5	± 0,2
8	± 0,4	± 0,8	± 0,3
10	± 0,5	± 1,0	± 0,3
12	± 0,6	nie produkowane	± 0,3
15	nie produkowane	nie produkowane	± 0,5
19	nie produkowane	nie produkowane	± 1,0

Wymiary szyb hartowanych są wyznaczone przez możliwości technologiczne urządzeń obróbki wstępnej oraz możliwości pieca hartowniczego.

2.4.2. Tolerancje wymiarów szkła.

2.4.2.1 Szyby hartowane płaskie
2.4.2.1.1 Tolerancje wymiarów szkła długości H, szerokości B, prostokątności dla szyb hartowanych płaskich.

Rys.5: Tolerancje dla wymiarów szyb prostokątnych płaskich.
B – szerokość szyby, H – długość szyby

Tabela nr 9
Tolerancje szerokości B i długości H (PN-EN 12150-1) dla szyb hartowanych płaskich

Wymiary nominalne boku, B lub H	Tolerancja, t [mm]
	grubość znamionowa d £ 12	grubość znamionowa d > 12
£ 2000	± 2,5	± 3,0
2000 < B lub H £ 3000	± 3,0	± 4,0
> 3000	± 4,0	± 5,0

Uwaga: Zastosowanie mniejszych tolerancji wymaga dodatkowych uzgodnień między dostawca a odbiorcą.


2.4.2.1.2 Prostoliniowość dla szyb hartowanych płaskich 

W procesie hartowania nie jest możliwe wytworzenie szyby o prostoliniowości szkła odprężonego (nie hartowanego). Odchylenie od prostoliniowości zależy od grubości, rozmiarów, stosunku boków szyby.

W pewnych tolerancjach dopuszcza się:
– wypukłość całkowitą
– wypukłość lokalną

Rys. 6: Przedstawienie całkowitej i lokalnej wypukłości szyby

Wypukłość całkowita może być kompensowana przez ramy i listwy przyszybowe.


Tabela nr 10
Wartości dopuszczalnej wypukłości całkowitej i lokalnej.

Rodzaj szkła	Wypukłość wg PN–EN 12150 –1
	całkowita	lokalna
float	0,003 mm/mm	0,5 mm/300 mm
Inne rodzaje szkła-ciągnione, walcowane	0,004 mm/mm	0,5 mm/300 mm

Uwaga: Zastosowanie mniejszych tolerancji wymaga dodatkowych uzgodnień między dostawca a odbiorcą.

Tabela nr 11

Wymiary nominalne długości  formatki L [ mm ]	Tolerancja, t [mm]
	grubość znamionowa d £ 12	grubość znamionowa d > 12
£ 2000	± 2,5	± 3,0
2000 < B lub H £ 3000	± 3,0	± 4,0
> 3000	± 4,0	± 5,0

Tabela nr 12

Tolerancja*, t [mm]
grubość znamionowa d £12	grubość znamionowa d > 12
± 3 mm/m (nie mniej niż ± 3mm)	± 5,0 mm/m (nie mniej niż ± 5mm)

Tolerancja*, t [mm]
grubość znamionowa d £ 12	grubość znamionowa d > 12
± 3 mm/m (nie mniej niż ± 3mm)	± 4 mm/m (nie mniej niż ± 4mm)

Rys.8: Odległość między otworem wierconym i krawędzią szkła

b) Odległość b między krawędziami otworów nie powinna być mniejsza niż 2d. 

Rys.9: Zależność między dwoma otworami wierconymi

c) Odległość c krawędzi otworu od naroża szkła nie powinna być mniejsza niż 6d.

Rys.10: Zależność między otworem wierconym i narożem szkła (szyby)

Tolerancje dla średnic otworów wierconych

Tabela nr 15

Tolerancje dla średnic otworów wierconych

Tabela nr 16
Tolerancje rozmieszczenia otworów wierconych

	Tolerancja rozmieszczenia otworów wierconych [mm]
Wymiar szkła [mm]	Nominalna grubość szkła d ≤ 12	Nominalna grubość szkła d > 12
≤ 2000	± 2,5	± 3,0
2000 < B lub H ≤ 3000	± 3,0	± 4,0
> 3000	± 4,0	± 5,0

 

Otwory prostokątne

 

 

Wielkość otworów prostokątnych

 

Naroża otworów prostokątnych muszą być zaokrąglone. Minimalny promień zaokrąglenia R = 9 mm.

Rodzaj szkła	Grubość [mm]	Min liczba odłamków [szt.]
Float, ciągnione, emaliowane	3	15
	4÷12	40
	15÷19	30
Wzorzyste	4÷10	30

Przykładowy obraz siatki spękań szkła hartowanego grubości 10 mm.
Struktura pęknięć odpowiada wymaganiom norm dotyczących szkła hartowanego.

– Badanie wytrzymałości na uderzenie wahadłem (elementem z oponami) – próbie podlegają szyby hartowane i hartowane emaliowane. Badanie wahadłem odtwarza sytuację przypadkowego zderzenia człowieka z szybą. Wymaga się aby szyby uderzane wahadłem  różnych wysokości (zgodnie z PN-EN12600) wytrzymały uderzenie lub pękły w sposób bezpieczny.

- Badanie wytrzymałości szyb na zginanie – wykonuje się dla szyb hartowanych i hartowanych emaliowanych. Szyby poddaje się czteropunktowemu zginaniu wg PN-EN 1288-3. Badana szyba powinna wytrzymać obciążenie o wartości podanej w tabeli 30 w zależności od rodzaju szkła.

2.7  Dopuszczalne wady w szybach hartowanych

            **      oświetlenie dzienne – odpowiada równomiernie zachmurzonemu
                    niebu przy braku bezpośredniego światła słonecznego
                    ( wg PN-EN 1096 – 1).

Kolor emalii ustala się na podstawie wypalonej próbki emalii na określonym szkle (rodzaj szkła i grubość). Rodzaj szkła ma wpływ na kolor emalii widzianej przez szkło, grubość szkła daje odpowiedni odcień.

Interpretacja wyników wg punktu 2.6.1 niniejszej Normy.

2.9.6.  Odstępstwa od podanych wyżej założeń wymagają uzgodnień z Działem Sprzedaży i wypełnienia karty technicznej.